Nomeri 14 (2026): Markaziy Osiyoda media va kommunikatsiyalar Xalqaro ilmiy jurnali
Maqolalar

TELEGRAM-KANALLARDAGI KONTENTNING MILLIY AXBOROT EKOTIZIMIGA TA’SIRI

Sitorabonu Tursunboyeva
O‘zbekiston Milliy universiteti

Nashr qilingan 2026-10-04

Kalit so‘zlar

  • Telegram-kanallar,
  • kontent,
  • milliy axborot ekotizimi,
  • axborot xavfsizligi,
  • raqamli jamiyat,
  • media savodxonlik,
  • jamoatchilik fikri,
  • axborot maydoni,
  • ijtimoiy tarmoqlar,
  • raqamli kommunikatsiya
  • ...Ko'proq
    Kamroq

Izoh

: Ushbu maqolada Telegram-kanallardagi kontentning milliy axborot ekotizimiga ta’siri tahlil qilinadi. Bugungi raqamli jamiyatda Telegram platformasi axborot tarqatish, jamoatchilik fikrini shakllantirish va ijtimoiy munosabatlarga ta’sir ko‘rsatishning muhim vositalaridan biriga aylangan. Ayniqsa, tezkor xabarlar, tahliliy materiallar, reklama, siyosiy-ijtimoiy munosabatlar hamda ommaviy muhokamalar Telegram-kanallar orqali keng auditoriyaga yetib bormoqda. Shu bois mazkur platformadagi kontent milliy axborot maydonining barqarorligi, axborot xavfsizligi, media savodxonlik darajasi va jamiyatdagi ijtimoiy kayfiyatga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada Telegram-kanallarda tarqatilayotgan kontentning ijobiy va salbiy jihatlari, uning axborot oqimiga, jamoatchilik ongiga hamda milliy axborot muhitining shakllanishiga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, ishonchli axborot manbalarining ahamiyati, yolg‘on xabarlar va manipulyativ kontentning xavfi, foydalanuvchilarning tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish zarurati haqida fikr yuritiladi.

Bibliografik manbalar

  1. Axborotlashtirish to‘g‘risida. (2003). O‘zbekiston Respublikasining 2003-yil 11-dekabrdagi 560-II-son Qonuni. Lex.uz. Retrieved August 23, 2026 from https://lex.uz/docs/-83472
  2. Castells, M. (2010). The Rise of the Network Society. Oxford: Wiley-Blackwell. Retrieved August 23, 2026 from https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781444319514
  3. DataReportal. (2025). Digital 2025: Uzbekistan. DataReportal — Global Digital Insights. Retrieved August 23, 2026 from https://datareportal.com/reports/digital-2025-uzbekistan
  4. Habermas, J. (1989). The Structural Transformation of the Public Sphere. Cambridge, MA: MIT Press. Retrieved August 23, 2026 from https://mitpress.mit.edu/9780262081801/the-structural-transformation-of-the-public-sphere/
  5. Jenkins, H. (2006). Convergence Culture: Where Old and New Media Collide. New York: New York University Press. Retrieved August 23, 2026 from https://nyupress.org/9780814742815/convergence-culture/
  6. Khalabuzar, N. (2025). Digital habits: Why Kazakhstan loves WhatsApp and Uzbekistan prefers Telegram. Kursiv Media. Retrieved August 23, 2026 from https://kz.kursiv.media/en/2025-04-10/engk-yeri-digital-habits-why-kazakhstan-loves-whatsapp-and-uzbekistan-prefers-telegram/
  7. Kiberxavfsizlik to‘g‘risida. (2022). O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 15-apreldagi O‘RQ-764-son Qonuni. Lex.uz. Retrieved August 23, 2026 from https://lex.uz/docs/-5960604
  8. Lazer, D. M. J., Baum, M. A., Benkler, Y., Berinsky, A. J., Greenhill, K. M., Menczer, F., Metzger, M. J., Nyhan, B., Pennycook, G., Rothschild, D., Schudson, M., Sloman, S. A., Sunstein, C. R., Thorson, E. A., Watts, D. J., & Zittrain, J. L. (2018). The science of fake news. Science, 359(6380), 1094–1096. Retrieved August 23, 2026 from https://doi.org/10.1126/science.aao2998
  9. Livingstone, S. (2004). Media literacy and the challenge of new information and communication technologies. The Communication Review, 7(1), 3–14. Retrieved August 23, 2026 from https://doi.org/10.1080/10714420490280152
  10. McQuail, D. (2010). McQuail’s Mass Communication Theory. London: SAGE Publications. Retrieved August 23, 2026 from https://books.google.com/books/about/McQuail_s_Mass_Communication_Theory.html?id=CvcvLsDxhvEC
  11. Mirziyoyev, Sh. M. (2020). O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining yigirma to‘qqiz yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi nutq. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rasmiy veb-sayti — President.uz. Retrieved August 23, 2026 from https://president.uz/oz/lists/view/3824
  12. O‘zbekiston aholisining 94,2 foizi internetdan foydalanadi. (2025). O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Retrieved August 23, 2026 from https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/64211
  13. “O‘zbekiston — 2030” strategiyasi to‘g‘risida. (2023). O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son Farmoni. Lex.uz. Retrieved August 23, 2026 from https://lex.uz/docs/-6600413
  14. Pariser, E. (2011). The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You. New York: Penguin Press. Retrieved August 23, 2026 from https://www.penguinrandomhouse.com/books/309214/the-filter-bubble-by-eli-pariser/9781101515129/
  15. Shirky, C. (2008). Here Comes Everybody: The Power of Organizing Without Organizations. New York: Penguin Press. Retrieved August 23, 2026 from https://www.penguinrandomhouse.com/books/300615/here-comes-everybody-by-clay-shirky/
  16. “So‘z erkinligi bu — mas’uliyat ham degani” — Prezident. (2023). Gazeta.uz. Retrieved August 23, 2026 from https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/08/oav/
  17. Sunstein, C. R. (2017). #Republic: Divided Democracy in the Age of Social Media. Princeton, NJ: Princeton University Press. Retrieved August 23, 2026 from https://doi.org/10.1515/9781400884711
  18. Media and Information Literate Citizens: Think Critically, Click Wisely (2021). Paris: UNESCO. Retrieved August 23, 2026 from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377068
  19. Van Dijck, J. (2013). The Culture of Connectivity: A Critical History of Social Media. Oxford: Oxford University Press. Retrieved August 23, 2026 from https://academic.oup.com/book/9914
  20. Wardle, C., & Derakhshan, H. (2017). Information Disorder: Toward an Interdisciplinary Framework for Research and Policy Making. Strasbourg: Council of Europe. Retrieved August 23, 2026 from https://edoc.coe.int/en/media/7495-information-disorder-toward-an-interdisciplinary-framework-for-research-and-policy-making.html