Markaziy Osiyoda media va kommunikatsiyalar xalqaro ilmiy jurnali

Nomeri 11 (2025): Markaziy Osiyoda media va kommunikatsiyalar Xalqaro ilmiy jurnali
Maqolalar

Zamonaviy oʻzbek mediasida koʻrish boʻyicha nogironligi boʻlgan shaxslar axborot isteʼmolida inklyuziv muhit yaratish imkoniyatlari

PDF
  • Ozod Kurbonov
Ozod Kurbonov
O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti
DOI: https://doi.org/10.62499/ijmcc.vi11.232

Nashr qilingan 2025-12-01

Kalit so‘zlar

  • человек с нарушениями зрения,
  • журнал “В одном ряду”,
  • синтезатор речи,
  • инклюзивная среда,
  • аудиоформат,
  • тифлокомментарий,
  • аудиожурнал
    • ...Ko'proq
    Kamroq

Iqtibos keltirish uchun

Kurbonov , O. (2025). Zamonaviy oʻzbek mediasida koʻrish boʻyicha nogironligi boʻlgan shaxslar axborot isteʼmolida inklyuziv muhit yaratish imkoniyatlari. Markaziy Osiyoda Media Va Kommunikatsiyalar Xalqaro Ilmiy Jurnali, (11). https://doi.org/10.62499/ijmcc.vi11.232

Izoh

Mazkur maqolada oʻzbek mediasida nogironligi boʻlgan shaxslar, xususan, koʻrish boʻyicha nogironligi boʻlgan shaxslardan iborat axborot iste’molchilari uchun inklyuziv muhit yaratish imkoniyatlari hamda bu toifa insonlar masalalarining ommaviy axborot vositalarida yoritilishi muammolari anketa-so‘rov metodi asosida oʻrganiladi. Bunda Oʻzbekistondagi koʻrish boʻyicha nogironligi boʻlgan shaxslarning axborot olish va tarqatish jarayonlaridagi inklyuziv imkoniyatlar, qulay axborot olish usullari, shakllari, vositalari, bu borada uchraydigan toʻsiqlar, oʻzbek OAV hamda mediasining inklyuzivlik darajasi, raqamli axborot resurslarining ayni toifa insonlar uchun moslashganlik darajasi singari muammolar tahliliga diqqat qaratiladi. Qolaversa, koʻrish boʻyicha nogironligi boʻlgan shaxslar muammolarining oʻzbek mediasida yoritilish darajasi, kontentlarda ayni mavzuni taqdim etish usullari va formatlari, mavzularning xilma-xilligi, tahlillar jarayonlariga professionallar, xususan, koʻrish boʻyicha nogironligi boʻlgan shaxslardan iborat ekspertlarning jalb qilinishi, bu yoʻnalishdagi kontentlarni tayyorlashda toʻsqinlik qiluvchi stereotiplar tahlillari ham nazarda tutiladi. Shuningdek, empirik tadqiqotlar natijalari asosida sohani takomillashtirishga oid amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi.

PDF

Bibliografik manbalar

  1. Aholi savollariga sodda va qulay javob beradigan onlayn platforma ishga tushiriladi. (2025). Kun.uz. Matnga kirish: https://kun.uz/news/audio/list
  2. Davlat tibbiyot markazlaridagi asbob — uskunalar ishlamay qolmoqda, aholi dori-darmonlarga pul sarflashda davom etmoqda-prezident. (2025). Gazeta.uz. Matnga kirish: https://www.gazeta.uz/oz/2025/03/07/childcare/
  3. Gazetalar sharhi. (2025). Telegram. Matnga kirish: https://t.me/gazetalar_sharhi
  4. Komilov, F.O. (2023). Nogironligi boʻlgan bolalarni ijtimoiy himoya qilishni institutsional takomillashtirish. Oʻzbekiston Milliy universiteti [Matn]: monografiya.Toshkent. Bola va zamon nashriyoti. 124.
  5. Nurkeldiyeva, D.A. (2019). Oʻzbekistonda alohida yordamga muhtoj ilk yoshdagi bolalarning korreksion-pedagogik abilitatsiyasi va kompleks qoʻllab-quvvatlash / “Ukrepleniye sotsialnoy rabotы v obespechenii blagopoluchiya detey i semey v Uzbekistane. Mvzusidagi xalqaro forum materiallari. Toshkent. 170-171.
  6. Oʻzbek tilining izohli lugʻati. VI jild. Toshkent. Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot — matbaa ijodiy uyi.
  7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 1-dekabrda qabul qilingan. (2017). Nogironligi boʻlgan shaxslarni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5270-sonli farmoni. Matnga kirish: https://lex.uz/docs/-3436192
  8. Qosimova, N., Isakov, O. (2017). Oʻzbekiston ommaviy axborot vositalarida nogironlik mavzusining yoritilishi oʻquv-amaliy qoʻllanma. Toshkent. Extremum-press.
  9. Uzakova, Z.F. (2019). Alohida ehtiyojli yoshlarning ijtimoiylashuvi, mehnatga integratsiyalashuvining oʻziga xos xususiyatlari. Sotsiologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya. Toshkent.
  10. Yusupov, D. (2018). Ko'rinmas odamlar. Gazeta.uz. Matnga kirish: https://www.gazeta.uz/ru/2018/11/29/statistics/
  11. Абдувалиева, М. (2023). Механизм совершенствования социальной адаптации детей с инвалидностью. Монография. Ташкент. Зебо принтс. 156.
  12. Алексеева, В.С. (2022). Социальная защита лиц с инвалидностью как средство обеспечения мобильности уязвимых групп населения. Вестник Национального университета Узбекистана, 1(6). 46-52.
  13. Алимова, В.С. (2025). Целенаправленная реабилитация детей с церебральным параличом в условиях Республиканского центра социальной адаптации детей. Медицинские науки. 3. Доступ: https://cyberleninka.ru/article/n/tselenapravlennaya-reabilitatsiya-detey-s-tserebralnym-paralichom-v-usloviyah-respublikanskogo-tsentra-sotsialnoy-adaptatsii-detey.
  14. Ганиева, М.X. (2015). Социальная работа с разными группами населения. Общественное мнение. Право человека, 4. 110-116. Ташкент. Ижтимой фикр.
  15. Латыпова, Н.М., Абдухалилов А.А., Алексеева В.С. (2022). Социальные барьеры в процессе формирования инклюзивного общества. Историческая и социально-образовательная мысль. 110-127.
  16. Муминова, Л.Р. (2016). Социальная защита детей в Узбекистане: наука и практика. Ташкент. Спектр Медиа групп.
  17. Усова, Л.В., Студеникина, Е.С. (2020). Теория и практика общественного развития, 6 (148). 18-22.
  18. Чичерина, Я.Е., Муминова, Л.Р. (2008). Методы и содержание коррекционно–развивающей работы по развитию интеллектуальных способностей воспитанников детских домов “Мехрибонлик” в 2008 году. 4. Доступ: https://cyberleninka.ru/article/n/metody-i-soderzhanie-korrektsionno-razvivayuschey-raboty-po-razvitiyu-intellektualnyh-sposobnostey-u-vospitannikov-detskih-domov/viewer
  19. Abdukhalilov, A.A., Yusupov D. (2022). Barriers to disability-inclusive employment in Uzbekistan: A pilot qualitative study of disabled peopleʻs lived experiences. Journal of International Development, 34 (5). DOI: 10.1002/jid.3693.
  20. Ellis, K., Kent, M., Locke, K. (2018). Audio description and Australian Television. Curtin University. Vernon Humphrey. Identifying the Cultural Void: Differences Between Sighted and Visually Impaired Researchers. Access to Communication E-journals.102-127.
  21. Muratova, N. (2023). Mass media in Central Asia: between free media and new forms of censorship. International scientific journal of media and communications in Central Asia, 1(1). 24-31. Retrieved November 13, 2025 from https://media-ca.com/index.php/media/article/view/7/16
  22. Rasmukhamedova, F., Yusupova, Y., Muratova, N. & Antonov-Ovseenko, A. (2024). Inclusive education in Central Asia: the case of Uzbekistan: rights vs opportunities. International scientific journal of media and communications in Central Asia, (6). 23-37. https://doi.org/10.62499/ijmcc.vi6.70