Markaziy Osiyoda media va kommunikatsiyalar xalqaro ilmiy jurnali

Nomeri 10 (2025): Markaziy Osiyoda media va kommunikatsiyalar Xalqaro ilmiy jurnali
Maqolalar

MEDIAMATN SARLAVHALARIDA METAFORALARNING TA’SIRCHAN LINGVISTIK VOSITA SIFATIDAGI ROLI (“JADID” VA “HURRIYAT” GAZETALARI MISOLIDA)

PDF
  • SHAMAKSUDOVA Saodat ,
  • Mahina Axmedova
SHAMAKSUDOVA Saodat
O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti
Mahina Axmedova
O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti
DOI: https://doi.org/10.62499/ijmcc.vi10.223

Nashr qilingan 2025-10-01

Kalit so‘zlar

  • sarlavha,
  • metafora,
  • emotsionallik,
  • obrazlilik,
  • mediamatn,
  • medialingvistika,
  • stilistika,
  • ko‘chma ma’no
    • ...Ko'proq
    Kamroq

Iqtibos keltirish uchun

Saodat , S., & Axmedova, M. (2025). MEDIAMATN SARLAVHALARIDA METAFORALARNING TA’SIRCHAN LINGVISTIK VOSITA SIFATIDAGI ROLI (“JADID” VA “HURRIYAT” GAZETALARI MISOLIDA). Markaziy Osiyoda Media Va Kommunikatsiyalar Xalqaro Ilmiy Jurnali, (10). https://doi.org/10.62499/ijmcc.vi10.223

Izoh

Mazkur maqolada zamonaviy jurnalistika tilida xususan, gazeta sarlavhalaridagi metaforalarning qo‘llanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida “Jadid” va “Hurriyat” gazetalarining sarlavhalari tanlab olinib, ularda qo‘llanilgan metaforalar semantik, stilistik va funksional jihatdan o‘rganilgan. Mualliflar metaforaning nazariy asoslarini yoritgan, uning leksik, frazeologik, konseptual va emotsional turlariga e’tibor qaratgan holda, sarlavhalarda qanday estetik va kommunikativ yuklama berishini aniqlaganlar. Tadqiqot ishida sarlavhalardagi metaforalarning obrazlilik, emotsionallik, ekspressivlik, o‘quvchiga ta’sirchanlik singari jihatlari ochib berilgan. Shuningdek, maqola mediamatlarning badiiylashuvi, muallif pozitsiyasining bilvosita ifodasi va milliy-madaniy kontekstda metaforalarning ahamiyatini ko‘rsatib beradi. Ushbu ish medialingvistika, stilistika va jurnalistika nazariyasiga oid tadqiqotlar uchun muhim ilmiy manba bo‘lib xizmat qiladi.

 

 

 

 

 

PDF

Bibliografik manbalar

  1. Abduolimova, M. (2022). Metaforaning tilshunoslikda namoyon bo‘lishi va uning ilmiy ahamiyati. Oriental Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences, 8 bet. ISSN 2181-1784. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 10-iyul https://cyberleninka.ru/article/n/metaforaning-tilshunoslikda-namoyon-bo-lishi-va-uning-ilmiy-ahamiyati.
  2. Ahmedov, B. (2025). Tafakkur koinot qadar cheksizdir. Jadid, № 23 (75). B. 2. (Murojaat qilingan sana: 2025-yil 10-iyul) https://press.natlib.uz/uz/editions/130447
  3. Bakieva, G. X., & Teshabaeva, D. M. (2020). Ommaviy axborot vositalari tili. Toshkent. O‘zkitobsavdo nashriyoti. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 10-iyul https://arm.samdchti.uz/library/book_view/676
  4. Boboyeva, D. (2013). Gazeta so‘zining qudrati. Toshkent. Navro‘z nashriyoti. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 24-iyul https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.interaktiv.oak.uz/avtoreferat/3aO10414fO1.file&ved=2ahUKEwiuh6nj9aKPAxWwFxAIHTjkL8AQFnoECCIQAQ&sqi=2&usg=AOvVaw1d0IW6hKUjOcNM1JNDQlwp.
  5. Hasan, R. (2025). Javonda qariyotgan to‘nlar. Jadid, № 27 (79). B. 8. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 20-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/131457
  6. Hasan, R. (2025). Tandirda toblangan tor. Jadid, № 29 (81). B. 6. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 29-iyul
  7. https://press.natlib.uz/uz/editions/131772
  8. Hasanboyeva, S. (2025). Tilshunoslikda metafora va uning qo‘llanilishi. Markaziy Osiyo ilmiy tadqiqotlar akademik jurnali, 3(1), 5 bet. ISSN 2181-2489. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 17-iyul https://cyberleninka.ru/article/n/tilshunoslikda-metafora-va-uning-o-rganilishi
  9. Ibroximova, Z. (2025). Avloniyning gulistoni. Jadid, № 28 (80). B. 5. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 22-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/131457
  10. Karimova, X. (2025). Yoshlar kelajak bunyodkori. Hurriyat, № 24 (1451). B. 4. Murojaat qilingan sana 2025-yil 3-iyul https://press.natlib.uz/uz/publications/hurriyat?range=2020
  11. Musomov, N. (2025). Dunyo darvozasi ochildi bizga. Jadid, № 24 (76). B. 8. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 14-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/130725
  12. Nasriddinova, D. (2018). O‘zbek matbuot tilining sintaktik xususiyatlari. Samarqand. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 17-iyul https://t.me/Uzjoku_online_library
  13. Odilov, Y., & Sabirova, M. (2024). Media tili va uslubi. Toshkent: Book Print nashriyoti. Murojaat qilingan sana 2025-yil 3-iyul https://cyberleninka.ru/article/n/tilshunoslikda-metafora-va-uning-o-rganilishi
  14. Qo‘ldosh, O. (2025). Balxgacha borayotgan balxi tutlar. Jadid, № 25 (77). B. 2. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 20-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/130807
  15. Rahimova, Z. (2019). Matbuot tili va sintaktik vositalarning ekspressiv imkoniyatlari (Magistrlik dissertatsiyasi). Toshkent. Murojaat qilingan sana: 2025-yil https://t.me/Uzjoku_online_library
  16. Rajabov, A. (2025). Sukunatda so‘zlaydigan san’at. Jadid, № 29 (81). B. 8. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 20-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/131772
  17. Rasulov, A. (2018). O‘zbek matbuotida sintaktik inversiyalar va ularning ta’sirchanlikdagi o‘rni. Toshkent. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 17-iyul https://t.me/Uzjoku_online_library
  18. Rustamova, M. (2025). Jigarlarimizni jigarimizdan ayamaylik. Jadid, № 28 (80). B. 8. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 22-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/131457
  19. Rustam qizi, M. (2025). Qo‘lda to‘qilgan uchar gilamlar. Jadid, № 27 (79). B. 8. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 15-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/131457
  20. Saidov, H. (2025). Ma’rifat libosidagi ozodlik. Jadid, № 27 (79). B. 5. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 15-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/131457
  21. Samandar, S. (2025). Gazetaning halol noni. Hurriyat, № 26 (1453). B. 4. (Murojaat qilingan sana: 2025-yil 15-iyul) https://press.natlib.uz/uz/editions/131142
  22. Shamaqsudova, S. X. (2022). Mediamatnlarning tili, uslubi va janriy xususiyatlari (Dissertatsiya). Toshkent. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 15-iyul https://journals.nuu.uz/index.php/index/login?source=%2Findex.php%2F1%2Farticle%2Fview%2F4469
  23. Shamaqsudova, S. X. (2025). Mediamatn: Sarlavha majmuasi, sarlavha tanlash qoidalari va tuzish yo‘llari. Fledu.uz, 12 bet. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 15-iyul https://journal.fledu.uz/uz/mediamatn-sarlavha-majmuasi-sarlavha-tanlash-qoidalari-va-tuzish-yollari/
  24. Shamaqsudova, S. X., & Isroil, M. I. (2018). OAVda yozma matn. Nutq va munozara. Toshkent. Iqtisod-moliya. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 15-iyul https://namdu.uz/media/Books/pdf/2024/07/09/NamDU-ARM-9598-Oavda_yozma_matn_nutq_va_munozara.pdf
  25. Shomaxsudov, A., Rasulov, I., Qo‘ng‘urov, R., & Rustamov, X. (1983). O‘zbek tili stilistikasi. Toshkent. O‘qituvchi. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 16-iyul https://n.ziyouz.com/books/kollej_va_otm_darsliklari/ona-tili_va_adabiyot/O'zbek%20tili%20stilistikasi%20(S.Sultonsaidova,%20O'.Sharipova).pdf
  26. Tangiberganova, F. (2025). Savob umr zarvaraqlarini bezaydi. Hurriyat, № 27 (1454). B. 4. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 18-iyul https://press.natlib.uz/uz/publications/hurriyat?range=2020
  27. Tohir, O. (2025). Shaharga sig‘mayotgan bolalar. Hurriyat, № 26 (1453). B. 5. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 15-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/131142
  28. Toshmuhammedova, L. I. (2013). Ommaviy axborot vositalarida til, uslub va tahrir masalalari. Toshkent: O‘JOKU ARM. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 23-iyul https://t.me/Uzjoku_online_library
  29. Ulug‘ova, M. (2025). Gulni guldek ko‘tarmoq kerak. Hurriyat, № 23 (1450). B. 8. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 25-iyul https://press.natlib.uz/uz/publications/hurriyat?range=2020
  30. Umarova, M. (2025). Dardni gap ochadi. Hurriyat, № 24 (1451). B. 7. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 3-iyul https://press.natlib.uz/uz/publications/hurriyat?range=2020
  31. Usmon, O. (2025). Ofat odatlar. Jadid, № 26 (78). B. 8. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 11-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/131251
  32. Yusufova, D. (2021). Matbuot tilida uslubiy vositalarning semantik-funksional xususiyatlari. Toshkent. Ilm ziyo. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 14-iyul https://t.me/Uzjoku_online_library
  33. Ziyo, S. (2025). Tarix zalvorini gardanga ortib. Jadid, № 23 (75). B. 2. Murojaat qilingan sana: 2025-yil 19-iyul https://press.natlib.uz/uz/editions/130447
  34. Jones, H., Jaworska, S., & Aslan, E. (2020). Language and Media (2nd ed.). UK. Routledge. Retrieved July 14, 2025 from https://www.routledge.com/Language-and-Media-A-Resource-Book-for-Students/Jones-Jaworska-Aslan/p/book/9781138644410?srsltid=AfmBOorp21dxQyWt90qpHJHM3nOreUVHTZuL4EbKh9L1nHMuDeAp7wyF
  35. Kessler, L., & McDonald, D. (2008). When Words Collide: A Media Writer's Guide to Grammar and Style. Boston, MA. Thomson Higher Education. Retrieved July 14, 2025 from https://www.amazon.com/When-Words-Collide-Lauren-Kessler/dp/1285052471
  36. Linda, T., & Mark, J. (2018). Rhetorical Devices in Media. Berlin. Springer. Retrieved July 14, 2025 from https://www.researchgate.net/publication/272122737_An_analysis_of_rhetorical_figures_and_other_linguistic_devices_in_corporation_brand_slogans
  37. Mark, T. (2019). Conceptual Blending and Linguistic Innovation in Journalism. USA. Retrieved July 14, 2025 from https://markturner.org/blending.html
  38. Блокдва, O. (2013). Медиатекст и его виды. Особенности стилистики и риторики. Proza.ru. URL: https://proza.ru/2013/04/02/524/ Дата обращения: 4 июля 2025.
  39. Дорофеева, A.A. (2014). Что скрывается в тайне метафоре. Вестник Московского университета. Серия 19. Лингвистика и межкультурная коммуникация, (4). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/chto-skryvaetsya-v-tayne-metafory-o-podhodah-k-izucheniyu-metafory-zapadnymi-uchenymi-v-xx-v. Дата обращения: 15 июля 2025.